Dwór w Zgłobicach

verified_user
2396 polubień
832 ulubione
Dworska 1
33-113 Zgłobice, Polska
Poproś o informacje

Dwór w Zgłobicach Informacje o firmie

Ogólne informacje

<p>Zgłobice</p><p>Pierwsze wzmianki dotyczące Zgłobic sięgają 1398 roku. Jest to wieś na prawym brzegu Dunajca, przy drodze z Tarnowa do Wojnicza. Nosi nazwę Wysoczyzny Zgłobickiej. Najwyższe wzniesienie ma wysokość 246 m n.p.m. Są to tereny pagórkowate urozmaicone lasami. </p><p>Obecne nazewnictwo rejonów wsi: Jałowce, Brzezinki świadczy o dawnym drzewostanie porastającym wieś. Swój wpływ na kształtowanie się nazewnictwa miał też Dunajec, skoro kolejny rejon Zgłobic nosi nazwę Urwiska. </p><p>Zapewne Dunajec miał też wpływ na rozwój osadnictwa, gdyż najwcześniej rozwijało się ono nad rzekami. Nie mniejszym też znaczeniem był przewóz promowy na trakcie krakowskim z Sierakowic do Zgłobic, o czym świadczą wzmianki już od 1409 roku. Do traktu krakowskiego i przewozu na Dunajcu dołączyła się też droga ze Szczepanowic, co również kilkakrotnie potwierdzają źródła. Prowadzona w kilku etapach regulacja Dunajca w celu ochrony przed powodziami podnosi jego żeglowność tak, że do Zgłobic mogą docierać barki o nośności do 200 ton. Tereny te, ze względu na swą strategiczność były niszczone, ale i też ze względu na to odbudowywane i rozbudowywane. </p><p>Wieś Zgłobice należała do diecezji krakowskiej, parafii w Zbylitowskiej Górze i była według Długosza w XV wieku "jedną z większych w całym kościele". Wykaz ten wymienia wieś pod nazwą "Slobicze". Na podstawie dokumentów z XIV, XV i początków XVI wieku można zestawić listę osób związanych z wioską, dokonujących tu zmian, lub też sprzedaży gruntów. Pierwsze wzmianki o rodzie "de Slobicze" pochodzą z roku 1399, a wymienianymi osobami są: Tomek, Marcisz, Staszek i Milczko de Sglobicz. W pierwszej połowie XV wieku wymieniany jest Mikołaj de Zglobicz herbu Nowina. Tym samym herbem pieczętuje się Grzegorz, Dziersław i Piotr. </p><p>Zgłobice w XV wieku przekształciły się w wieś szlachecką, a o ich znaczeniu świadczy fakt ubiegania się o te tereny. Od początków XV w. poszczególne ich części (role) miały kilku, a nawet kilkunastu właścicieli: dziedziców Zbylitowskiej Góry, Mikołajowskich, później również Tarnowskich, Ostrogskich, Zamojskich.</p><p>W 1504 r. dziedzice posiadają jedynie folwarki, a byli to: Górski, Piotr Jakuszowski, Stanisław Białucha, Stanisław Dzietżek, Bernard i Stanisław Łysiacy, Piotr Mirosz, Mikołaj Białucha, Jan Bączałka. W księdze planów z 1581 roku zapisano nazwiska dziedziców. Byli to: Saraczki, Lissakowski, Dziechnicki, Baczalski, Miroschowski i Paluski. </p><p>Dwór w Zgłobicach</p><p>W XIX w. Zgłobicki majątek należał do hrabiny Lanckrońskiej i jest prawdopodobne, iż istniejący dwór ona właśnie zbudowała, a przebudowali nieco później Turnauowie. </p><p>Na planie katastralnym z 1848 r. był już zaznaczony zespół dworsko-parkowy pochodzący z pierwszej połowy XIX wieku.</p><p>W drugiej połowie XIX wieku na miejscu drewnianego wzniesiono murowany dwór i zasadzono nowe drzewa (aleję kasztanową). Wprowadzono też niewielkie zmiany w rozplanowaniu parku. </p><p>W 1895 roku posiadłość należącą do hrabiny Miroszowej podzielono. W 1886 właścicielem Zgłobic był hrabia Jan Zborowski. Po rodzinie Zborowskich właścicielami posiadłości byli Turnauowie.</p><p>W trakcie I Wojny Światowej Dwór, który pierwotnie był budynkiem dwukondygnacyjnym (z użytkowym poddaszem) w wyniku bombardowania stracił dach. Podczas odbudowy nie odtworzono w pełni funkcji poddasza.</p><p>W 1922r. Zofia Turnau dostała Zgłobice od swojego ojca Jerzego Turnaua, założyciela we Lwowie uczelni Wyższe Kursy Ziemiańskie Jerzego Turnaua. </p><p>W 1924r. Zofia Turnau wyszła za Adama Marszałkowicza, z którym zarządzała majątkiem Zgłobice aż do 1945r. </p><p>Adam Marszałkowicz z Brzezia, herbu Zadora był w latach 1930-1934 PREZYDENTEM Tarnowa. </p><p>W czasie wojny w wilii obok dworu została uruchomiona produkcja granatów ręcznych tzw. "Sidolówek" na użytek AK, prowadzona przez Jana Dębskiego, działacza Stronnictwa Ludowego "Piast", posła i wicemarszałka Sejmu RP, ukrywanego przed okupantem w Zgłobicach. O skali produkcji świadczy fakt, że materiały do produkcji przywożone były ciężarówkami, a ich rozprowadzaniem zajmował się cały zespół ludzi. </p><p>Działalność Adama Marszałkowicza i jego rodziny (w wytwórni pracowały też najstarsze dzieci Zofii i Adama Marszałkowiczów), a w szczególności pełniona przez niego funkcja Powiatowego Delegata Rządu Londyńskiego </p><p>z ramienia AK stały się przyczyną bezprawnego przejęcia na cele reformy rolnej majątku Zgłobice. </p><p>Zgłobice zabrano 23 lutego 1945, ale Zofia Marszałkowicz złożyła odwołanie, w którym wykazała, że majątek Zgłobice nie przekraczał 50 ha. Majątek został zmierzony przez mierniczego powiatowego i 4 maja 1945 Prezes Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w Krakowie zawiadomił Zofię Marszałkowicz, że "nieruchomość ziemska Zgłobice w powiecie tarnowskim położona ... nie podpada pod działanie przepisów art.2, ust.1 pkt e Dekretu PKWN ...". A 1 sierpnia 1945r. Zgłobice zostały zwrócone prawowitej właścicielce, a nowi nabywcy rozparcelowanych gruntów zwrócili dobrowolnie dokumenty nadania ziemi. </p><p>Później jeszcze kilkakrotnie majątek zabierano i oddawano. </p><p>W dworku po wojnie mieściła się szkoła podstawowa a później Ośrodek Doradztwa Rolniczego.</p><p>Ostateczną decyzję o zwrocie majątku Zgłobice Ministerstwo Rolnictwa wydało 10 kwietnia 2007 r.</p><p>Trzy lata później Dwór wraz z Parkiem nabył Tadeusz Rzońca - znany tarnowski biznesmen, który postanowił przywrócić świetność zaniedbanej już wówczas posiadłości i przywrócić jej pierwotny blask.</p><p>Generalny remont zakończony został w 2014 roku i od tego czasu Dwór nazwany dla upamiętnienia Adama Marszałkowicza "Prezydenckim" rozpoczął swoją nową historię...</p>

Dworska 1 Zgłobice